احیای مجدد سیاست صنعتی

industrial policy مجموعه سیاست هایی است که دولت ها برای رشد و تقویت صنایع اتخاذ می کنند. در دهه 90 میلادی این دیدگاه شدیدا آماج حمله قرار گرفت و همسویی آن با دیدگاه های مشهور به جایگزینی واردات و درونگرایی و غیره موجب شد تا همه بدبختی های ناشی از عقب ماندگی صنعتی کشورهای در حال توسعه به گردن آن انداخته شود. در مقابل راه حل و توصیه چه بود؟ هیچ چیز! پاسخ این بود که مرزها را باز کنید تا ببینیم کدام صنایع تان ورشکست می شود تا مشخص شود مزیت نسبی کشور شما کجاست!
آن کسانی که این دیدگاه را در پیش نگرفتند (آسیای جنوب شرقی) وخصوصا کره به نتیجه بسیار متفاوتی رسیدند. برخلاف برخی کشورهای در حال توسعه که با باز کردن مرزها توسعه یافته و صنعتی نشدند، کره و آسیای جنوب شرقی توانستند صنعتی و توسعه یافته شوند. لذا مجددا اقتصاددانان از اول قرن بیست و یکم دوباره به قضیه سیاست صنعتی پرداختند و روی موضوع کره جنوبی متمرکز گردیدند. یافته آنها این بود که اگرچه حمایت های دولتی در حالت first best درست نیست است اما چون کشورهای در حال توسعه در وضعیت first best نیستند و نهادهای قوی مانند کشورهای صنعتی و توسعه یافته را ندارند، میزان شکست بازار بسیار فراگیر و شدید است و به همین دلیل برخی مداخلات هوشمندانه دولت می تواند نه تنها اثر بدی بر اقتصاد نداشته باشد بلکه محرک اقتصادباشد و زمینه توسعه را فراهم کند. این مقاله دنی رودریک از این حیث بسیار آموزنده است.
اخیرا فیلیپ اگیون به مناسبت سالگرد تاسیس جایی که هستم مقاله ای نوشته و قرار است ارائه کند. موضوع احیای مجدد سیاست صنعتی است. نکته ای که گفته این است که توسعه آلمان از این جهت الگوست که همه صنایع را به کشورهای در حال توسعه برون دهی نکرده و صرفا روی صنایع های تک فناوری بالا متمرکز نشده بلکه با مداخلات هوشمندانه دولت بدون اینکه اصل رقابت بین بنگاه ها از بین رود، توانسته صنایع را حفظ کند. وی وابستگی به مسیر و دسترسی ناکامل به بازار سرمایه را دو دلیل برای توجه به سیاست صنعتی برشمرده است.
خاطرم می آید که بنده خدایی برای تشریح تجربه کره و سیاست صنعتی در آنجا به موسسه نیاوران آمده بود و همه ما با حرف های کلی و سطحی که برخی اساتید آنجا شنیده بودیم باز موضع گیری شدیدی سرجلسه رفتیم. برای من همان زمان جالب بود که هیچ کس اصلا گوش به حرف آن بنده خدا نداد و از همان اول همان نقدهای متعارفی که از استادهای مان را شنیده بودیم را تکرار کردند. گرچه سخنران از همان ابتدا گفته که من مخالف دخالت دولت در همه امور و به شکل فراگیر هستم و … ولی اینها موجب نشد تا کسی گوش به حرفش کند. طرفداری ایدئولوژیک از بازار محصول آموزش های آنجا بود. حال اگر حرف های همان بنده خدا را دنی رودریک یا اگیون بزند جدی می گیریم

2 دیدگاه

  1. Pooyan said,

    جون 2, 2011 در 12:21 ب.ظ.

    سلام

    ممنون از این پست.

    با وجود اینکه عناصر قابل قبولی در مطلب شماست، ولی‌ واقعیت اینه که نمیتونم با شما هم نظر باشم.

    در این که باید سطحی برخورد نکنیم و بدون فکر و تحقیق، حرف دیگران رو تکرار نکنیم، حرفی‌ نیست. این که در ایران خیلی‌ وقت‌ها روابط مرید و مرادی به جای روابط آکادمیک در دانشگاه‌ها برقرار است هم درست. ولی‌ این نباید باعث بشه از طرف دیگر بام بیفتیم و هر تحقیقی که یک پژوهشگر خارجی‌ انجام داد را هم تحسین کنیم.

    در مورد اخیر، خوشبختانه من تجربه دقیق ارائه شدن مقاله‌ دنی ردریک رو در یک دانشگاه اروپایی‌ داشتم. استاد درس (که در آکادمی، فرد کوچکی نبود)، در انتهای ارائه این مقاله، سوالاتِ زیر رو فروتنانه و مودبانه پرسید:

    – این مقاله برای ادعا‌های خود (که کوچک هم نیستند) چه نوع استدلالی (به جز شمردن مثال‌های متعدد) ارائه می‌کند؟

    – آیا در مقاله، بر مبنای مدل تئوریکی این ادعا‌ها بیان میشود؟ کجا؟

    – آیا در مقاله، بر مبنای روش‌های جدی اقتصاد سنجی، این ادعا‌ها بیان میشود؟ کجا؟

    – اگر نه، آیا این مقاله صرفاً گزارش و مروری بر ادبیات است؟ نتایج مدل‌های تئوریک/ سنجی دیگر مطالعات چرا گزارش نشده اند؟

    حتما قبول دارید که در دیسیپیلن امروز اقتصاد، صرف آوردن مثال و شواهد، یا نمودار‌های نمایشگر روابط خام در اکسل (مثل مقاله ردریک)، به هیچ وجه در رد یا قبول استدلالی جدی گرفته نمیشوند.

    من مطالعهٔ خاصی‌ در مورد استراتژی توسعه صنعتی ندارم، ولی‌ به نظرم، این قبیل مطالعات، حداقل، بد دفاع کردن از یک مبحث است.

    • علی سرزعیم said,

      جون 2, 2011 در 3:24 ب.ظ.

      این مقاله در هندبوک آمده که معنی آن این است که علمی به معنای متعارف نیست بلکه مروری بر ادبیات است ادبیاتی که باید علمی باشد


نظر شما در مورد این نوشته چیست؟

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی یکی از نمادها کلیک کنید:

نماد WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: