انقلابی در شیوه ارزیابی اثرات طرح های عمرانی

یکی از موضوعات بحث برانگیز در عرصه اقتصاد توسعه این است که آیا کمک های مالی خارجی کمکی به مهار فقر کرده و می کند؟ دو دیدگاه کاملا متعارض در این رابطه وجود دارد. یک دیدگاه متعلق به جفری ساکس استاد دانشگاه کلمبیاست که معتقد است برخی مناطق آفریقا آنقدر فقیرند که اگر صدها سال نیز به حال خود رها شوند هرگز نخواهند نتوانست از فقر نجات یابند. مثلا آنقدر بیماری و سوء تغذیه شدید است که نیروی کار سالم و سلامت برای فعالیت تولیدی به میزان کافی وجود ندارد. وی کتابی مشهور تحت عنوان ending the poverty نوشته و در آنجا مدعی است که اگر دولت های ثروتمند دنیا به تعهدات خود مبنی بر کمک های بشردوستانه عمل کنند فقر شدید برای همیشه از جهان ریشه کن خواهد شد. در مقابل این دیدگاه، دیدگاه ایسترلی استاد دانشگاه نیویورک یا هاروارد قرار دارد که نشان می دهد کمک های خارجی در گذشته نه تنها موثر نبوده بلکه شرایط را بدتر کرده است. مثلا کمک های خارجی موجب شده تا حاکمان استبدادی آفریقا پول بیشتری در اختیار داشته باشند و دمکراسی تحت فشار بیشتری قرار گیرد و یا کشورها انگیزه یابند تا وابسته به این کمک ها باقی بمانند و … . اینها نشان می دهند که بزرگترین نمونه های مهار فقر (چین و هند معاصر) بدون کمک های خارجی صورت گرفته است.

در مقابل این دو دیدگاه متعارض دیدگاه سومی است که معتقد است نباید به طور کلی بحث کرد که کمک های خارجی موثر است یا نه بلکه باید جزئی تر نگاه کرد و گفت کدام نوع کمک و برای کجا مفید است! منطق این اقتصاددانان این است که باید پیش از دادن کمک ها یک بررسی میدانی انجام داد که اگر این کمک ها صورت گیرد چه پیامدهایی خواهد داشت و تا چه حد به هدف مورد نظر خواهد رسید. لذا شیوه آزمایش تجربی یعنی experiment را مورد استفاده قرار می دهند. اخیرا خانم Esther Duflo به دلیل وسعت کاربرد این تکنیک جدید توانست جایزه مهم clarc را که اگر از نوبل اقتصاد مهمتر نباشد کم اهمیت تر نیست. برای آشنایی با این قضیه بهترین مدخل شنیدن سخنرانی کوتاه وی در این رابطه است که آدرس آن به این قرار است:

یکی از مقالات خوب مرور در این موضوع مقاله زیر است که توسط Antonio Estache از اساتید ECARES نوشته شده است

Click to access RePEc_eca_wpaper_2010_005.pdf

واقعا جا دارد که از این تکنیک رو به گسترش برای ارزیابی اثرات طرح های عمرانی در ایران استفاده کرد. مثلا ایجاد فرودگاه در یک شهر تا چه حد به رونق تجاری ان کمک می کند؟ وام های زودبازده چطور؟ ……. .

5 دیدگاه

  1. حامد قدوسی said,

    اکتبر 29, 2010 در 8:30 ق.ظ.

    من پای صحبت دوفلو بوده‌ام. اولین نقدی که خودش به روش خودش وارد می‌داند که گرفتن نتایج سیاستی از آن راحت نیست چون طراحی آزمایش محدود به یک منطقه خاص و یک شرایط خیلی خاص است. ضمن این‌که این روش بیشتر مبتنی بر نتایج بعد از مداخله (Ex-Post است و نمی‌شود مثلن برای ارزیابی اثر یک فرودگاه که هنوز تاسیس نشده است استفاده کرد. کلن به نظرم چیزی که تو ته نوشته گفته‌ای ربط زیادی به کارهای دوفلو و امثال او ندارد.

    • علی سرزعیم said,

      اکتبر 29, 2010 در 8:38 ق.ظ.

      خودشان متوجه محدودیت این روش هستند ولی ظاهرا چاره ای جز این نیست. در مورد فرودگاه شاید قدری غیرمتعارف به نظر رسد ولی در مجموع چرا نشود در مورد پروژه های عمرانی این روش را اعمال کرد؟ اینها از natural experiment ظاهرا خیلی استفاده می کنند. اینهم نمونه ای از آن. برایم روشن نیست چرا می گویی نمی شود

  2. حامد قدوسی said,

    اکتبر 29, 2010 در 9:06 ق.ظ.

    چون کل این روش مبتنی بر وقوع یک شوک برونزا و بعد شناسایی مدل و تعیین روابط علی بر اساس این شوک است. اگر وام زودبازده داده شده باشد می‌توان بعد از گذشت مدتی با این روی‌کرد تا حدی اثرات آن را تحلیل کرد (که البته واقعن هم چیز انقلابی نیست و مقالات تجربی در اقتصاد توسعه و اقتصاد کار و مالیه بنگاه سالها است با این روی‌کرد نوشته می‌شوند) ولی وقتی فرودگاه هنوز ایجاد نشده چه چیزی را می‌خواهی شناسایی کنی؟ عملکرد چه چیزی را با چه چیزی مقایسه می کنی که به نتیجه علی برسی؟

  3. حامد قدوسی said,

    اکتبر 29, 2010 در 9:15 ق.ظ.

    علی ممکن است کل بحث ما حول یک سوء تفاهم زبانی باشد. من این جمله «مثلا ایجاد فرودگاه در یک شهر تا چه حد به رونق تجاری ان کمک می کند؟ » را این طور می‌فهمم که تو داری از ارزیابی یک طرح پیش از اجرای آن صحبت می‌کنی. اگر منظور تو همین است نقد من سرجایش است. اگر منظورت این است که فرودگاه ایجاد شده و حالا می‌خواهیم اثرات آنرا ببینیم بحث قبلی مربوط نیست ولی دقت کن که هر دو جناحی که گفتی به نوعی از این ابزار استفاده می‌کنند (قبول دارم که ابزار مسلط نیست) و لذا تردید دارم این یک راه سوم باشد. اقتصاد توسعه البته مخلوطی از این روشها است.

    • علی سرزعیم said,

      اکتبر 29, 2010 در 9:17 ب.ظ.

      همین طور است چون منظور من این نبود که ابتدا یک فرودگاه کوچک درست کرد بلکه می گفتم که ببینیم آیا فرودگاه های ساخته شده اثرات مورد انتظار را داشته است


نظر شما در مورد این نوشته چیست؟

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی یکی از نمادها کلیک کنید:

نماد WordPress.com

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. خروج /  تغییر حساب )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: